Tibolone is lang als een oestrogeen
beschouwd gezien het werkingsspectrum. Tibolone
Tibolone is lang als een oestrogeen
beschouwd gezien het werkingsspectrum.
Met het ontrafelen van de structuur en de
zogenaamde weefselspecifieke eigenschappen dient tibolone als een
aparte stof gezien te worden.
Tibolone wordt na inname snel en bijna
volledig opgenomen. Er is een aanzienlijk first-pass effect in de
lever, waarbij tibolone grotendeels wordt omgezet in de
metabolieten 3-alpha-hydroxy-tibolone en 3-beta-hydroxy-tibolone.
Er is slechts een geringe hoeveelheid onveranderd tibolone in de
circulatie.
Verdere metabolisering vindt plaats in
het endometrium met de vorming van delta-4-tibolone, de
metaboliet met progestagene werking.
In het plasma is tibolone en de
metabolieten vooral gebonden aan albumine. Er is vrijwel geen
binding aan SHBG.
De beide hydroxy-metabolieten binden aan
de oestrogeenreceptor en de delta-4-isomeer bindt voornamelijk
aan de progesteron- en androgeenreceptor.
De productie van de progestagene
metaboliet in het endometrium maakt toediening van progesteron of
progestagenen bij tibolone onnodig.
Tibolone en de drie metabolieten
De beide 3-hydroxy metabolieten hebben oestrogene activiteit. De delta-4-isomeer, die in het endometrium wordt gevormd heeft geen oestrogene activiteit, maar wel progestagene en androgene.
| Oestrogeen | Progesteron | Androgeen | |
| receptor | receptor | receptor | |
| Tibolone | + | + | + |
| 3α/3β-OH-tibolone | + |  |
|
| Δ4-tibolone isomeer | |
+ | + |
Recent is een nieuwe metaboliet
gevonden. Tibolone wordt deels omgezet in methyl-ethinyloestradiol. Dit is ook
een potent oestrogeen.
Opvliegers worden even effectief
bestreden als met oestrogenen.
Tibolone heeft oestrogene activiteit op
de vagina.
Er lijkt een gunstig effect op libido.
Behoud van botmassa is vergelijkbaar met
oestrogenen.
Het lipidenprofiel laat een daling van
het HDL zien. Het verdere profiel is gunstig.
Referenties: [Moore1999a] , [Kloosterboer2001] , [Clarkson2002] , [Davis2002]
Met tibolone is er een snelle afname van het aantal opvliegers.
Referenties: [Tax1987]
Gemiddelde resultaten van studies van 3 maanden tot 3 jaar
therapie.
Referenties: [Moore1999]
Veranderingen in de trabeculaire botmassa van de wervelkolom met
CT-scan.
Referenties: [Berning1996]
Tibolone remt de omzetting van oestronsulfaat naar oestron. In borstweefsel is de concentratie van oestronsulfaat hoog. Vermindering van de aanvoer van actieve oestrogenen door remming van de sulfatase geeft een vermindering van de lokale oestrogeendosis en is theoretisch gunstig ten aanzien van de ontwikkeling van mammacarcinoom. Onderzoek in vivo is hierover nog niet verricht. Mede gezien de potente oestrogene metabolieten van tibolone is terughoudendheid ten aanzien van een optimistische prescriptie bij verhoogd risico op mammacarcinoom op zijn plaats.
Referenties [Chetrite1997]
, [Gompel2000] , [Wiegratz2002a]
, [Lippert2002a]